ENTRY SỐ 98 (CÂN NHẮC RỒI HÃY ĐỌC)

 Suy ngẫm sáng Chủ Nhật về tình dục, tình yêu, danh vọng và những thăng trầm cuộc đời


Sáng nay Chủ nhật, ngồi uống cà phê và nhìn lại những câu chuyện đã diễn ra trong tuần, tôi chợt nhận ra có một điều rất thú vị. Trên thế giới, một người đàn ông từng xây dựng nên đế chế công nghệ trị giá hàng nghìn tỷ đô la đã phải rời khỏi vị trí CEO giữa những tranh cãi về các mối quan hệ ngoài hôn nhân. Ở Việt Nam, câu chuyện một đôi nam nữ trong chiếc ô tô trở thành tâm điểm của mạng xã hội. Những hình ảnh riêng tư bị phát tán, những lời chỉ trích, chế giễu xuất hiện khắp nơi. Người ta bàn về ngoại tình, lòng chung thủy, đạo đức, tiền bạc, quyền lực và danh vọng. Người ta thương cảm, phẫn nộ, chế giễu, bênh vực, kết tội và tranh cãi không ngừng. Nhưng sau tất cả những ồn ào ấy, tôi lại muốn đặt ra một câu hỏi khác.


Có phải chúng ta đang chứng kiến rất nhiều biểu hiện của dục tính con người, nhưng lại chưa thực sự hiểu dục tính là gì?


Tôi nghĩ, nếu nhìn những câu chuyện này chỉ qua lăng kính đúng sai của ngoại tình, chúng ta sẽ bỏ lỡ một cơ hội rất lớn để hiểu về chính mình. Bởi đằng sau những câu chuyện tưởng chừng không liên quan ấy là những nhu cầu rất sâu xa của con người: được yêu thương, được khao khát, được công nhận, được sở hữu, được tự do, được trải nghiệm và được sống một cuộc đời có ý nghĩa.


1. Dục tính không chỉ nằm trong phòng ngủ

Khi nghe đến tình dục, nhiều người thường nghĩ ngay đến chuyện quan hệ giữa nam và nữ. Nhưng dục tính con người rộng lớn và phức tạp hơn rất nhiều. Nó liên quan đến cơ thể, giới tính, ham muốn, sự hấp dẫn, tình yêu, cảm xúc thân mật, bản sắc cá nhân và cách chúng ta thiết lập những mối quan hệ. Dục tính là trọng tâm chi phối mọi hành vi cuộc sống, nó có thể hiện diện và tương tác với rất nhiều động lực khác trong đời người.


Một người đàn ông muốn chinh phục một người phụ nữ có thể đang tìm kiếm khoái cảm tình dục, nhưng cũng có thể anh ta đang muốn được ngưỡng mộ, được xác nhận rằng mình vẫn hấp dẫn, vẫn phong độ, vẫn có giá trị. Một người phụ nữ ghen tuông có thể đau khổ vì bị phản bội, nhưng đằng sau nỗi đau ấy còn có thể là cảm giác bị thay thế, bị bỏ rơi, bị xúc phạm hoặc đánh mất vị trí đặc biệt trong trái tim người mình yêu. Một người đàn ông khao khát quyền lực có thể muốn tạo ra những thành tựu lớn lao cho xã hội, nhưng trong một số trường hợp, nhu cầu được công nhận, được ngưỡng mộ và khẳng định bản sắc nam giới cũng góp phần thúc đẩy tham vọng ấy. Và một đám đông đang say sưa bàn luận về chuyện ngoại tình của người khác có thể không chỉ quan tâm đến đạo đức. Họ còn có thể bị hấp dẫn bởi sự tò mò, những chi tiết riêng tư, cảm giác phẫn nộ tập thể và sự thỏa mãn khi được đứng ở vị trí người phán xét.


Tất nhiên, không thể quy mọi tham vọng, cơn giận hay hành vi của đám đông về ham muốn tình dục. Nhưng nếu hiểu dục tính như một phần của đời sống tâm lý, chúng ta sẽ nhận ra rằng những câu chuyện về tình dục thường chạm đến nhiều tầng sâu hơn của xã hội mà mắt thường khó thấy.


2. Nghịch lý của những người đàn ông có gần như tất cả

Chúng ta đã thấy rất nhiều những người đàn ông nổi tiếng có quan hệ ngoài hôn nhân. Đó như là sự tương phản giữa những thành tựu phi thường và những giới hạn rất con người. Một người có thể sở hữu trí tuệ xuất chúng, có khả năng nhìn thấy tương lai của công nghệ, điều hành một tập đoàn khổng lồ và được hàng triệu người ngưỡng mộ. Nhưng điều đó không có nghĩa anh ta đã hiểu hết những ham muốn, nhu cầu cảm xúc và những mâu thuẫn bên trong mình.


Một người đàn ông có thể được cả thế giới công nhận vì thành công, nhưng vẫn muốn được một người phụ nữ khao khát. Anh ta có thể rất giỏi chinh phục những mục tiêu lớn lao, nhưng lại chưa chắc đã giỏi duy trì sự gần gũi trong một cuộc hôn nhân kéo dài nhiều thập kỷ. Anh ta có thể quản trị những rủi ro kinh doanh vô cùng phức tạp, nhưng vẫn đánh giá sai hậu quả từ những lựa chọn trong đời sống riêng tư.


Tôi không biết những động cơ thực sự phía sau các mối quan hệ của họ. Không ai có thể kết luận về đời sống nội tâm của những con người đó chỉ từ những thông tin trên truyền thông. Nhưng những chuyện ấy cho chúng ta một cơ hội để suy ngẫm. Phải chăng trí tuệ giúp con người chinh phục thế giới bên ngoài không tự động mang lại khả năng thấu hiểu và làm chủ thế giới bên trong?


3. Chiếc ô tô và một đám đông nhân danh đạo đức

Nếu có những câu chuyện về tình ái, quyền lực và ham muốn, thì vụ việc liên quan đến chiếc ô tô trắng nho nhỏ không cài cửa lại khiến tôi suy nghĩ về một hiện tượng khác. Đó là cách xã hội phản ứng trước đời sống tình dục của người khác. Tôi không biết đầy đủ những gì đã xảy ra giữa những người trong cuộc và tôi cũng không muốn kết luận thay họ. Nhưng có một điều rất rõ ràng. Khi những hình ảnh riêng tư bị đưa lên mạng, một bộ phận đám đông đã lao vào bình luận, chế giễu và làm nhục những người liên quan.


Có người nhân danh đạo đức gia đình. Có người nhân danh sự chung thủy. Có người nói rằng mình đang bảo vệ những giá trị tốt đẹp của xã hội. Nhưng tôi tự hỏi, liệu tất cả những người ấy có thực sự đang quan tâm đến đạo đức? Hay có những người đang tận hưởng cảm giác được chứng kiến một câu chuyện tình dục riêng tư của người khác bị phơi bày?

Đây là điều tôi thấy đáng suy ngẫm.


Con người có thể lên án một hành vi tình dục bằng những lời lẽ đạo đức, nhưng đồng thời lại bị chính câu chuyện ấy hấp dẫn đến mức không thể ngừng theo dõi, chia sẻ và bình luận. Một người có thể nói rằng mình căm ghét ngoại tình, nhưng lại dành hàng giờ để tìm kiếm những hình ảnh, clip và chi tiết riêng tư của người trong cuộc. Một người có thể nhân danh phẩm giá gia đình, nhưng lại sẵn sàng xúc phạm danh dự và nhân phẩm của một người xa lạ. 


Tôi không cho rằng tất cả những ai phản đối ngoại tình đều đạo đức giả. Sự phản đối có thể xuất phát từ những giá trị chân thành, từ trải nghiệm từng bị phản bội hoặc từ mong muốn bảo vệ những cam kết hôn nhân. Nhưng khi sự phản đối biến thành hành vi làm nhục, bêu riếu và hủy hoại người khác, chúng ta cần tự hỏi liệu mình có đang vượt qua chính những ranh giới đạo đức mà mình muốn bảo vệ hay không.


Một xã hội không trở nên văn minh hơn chỉ vì có nhiều người lên án ngoại tình. Nó trở nên văn minh hơn khi con người biết phân biệt giữa phê phán một hành vi và hủy hoại phẩm giá của một con người.


4. Chúng ta sợ tình dục, nhưng cũng bị tình dục hấp dẫn

Tôi nghĩ đây là một nghịch lý rất lớn trong đời sống văn hóa. Tình dục thường được xem là chuyện kín đáo, nhạy cảm, thậm chí là điều không nên nói công khai. Cha mẹ ngại trò chuyện với con cái về tình dục. Vợ chồng ngại nói với nhau về ham muốn. Nhiều người trưởng thành chưa từng được học một cách nghiêm túc về đời sống tính dục của chính mình. Nhưng khi một vụ bê bối tình dục xuất hiện, cả xã hội lại có thể bàn luận không ngừng. Những chuyện bình thường về tình dục thì chúng ta ngại nói. Những chuyện bất thường, giật gân và gây sốc về tình dục thì chúng ta lại rất quan tâm. Tại sao vậy?


Có thể bởi những điều bị che giấu, cấm đoán hoặc gắn với sự xấu hổ thường dễ khơi dậy tò mò. Có thể bởi con người luôn bị hấp dẫn bởi những câu chuyện liên quan đến tình yêu, sự phản bội, ghen tuông và cạnh tranh tình cảm. Và cũng có thể bởi việc phán xét người khác mang lại cho một số người cảm giác rằng mình đang đứng ở vị trí đạo đức cao hơn. Nhưng hiểu biết về tình dục không thể được xây dựng chỉ từ những vụ bê bối. Cũng giống như chúng ta không thể học về hôn nhân chỉ bằng cách theo dõi những cuộc ly hôn.


Nếu muốn có một đời sống tính dục lành mạnh, con người cần được giáo dục về những điều bình thường nhất. Về sự hấp dẫn. Về ham muốn. Về tình yêu. Về lòng chung thủy. Về sự đồng thuận. Về ranh giới cá nhân. Và về trách nhiệm với những người có liên quan đến lựa chọn của mình.


5. Ham muốn không xấu

Trong nhiều năm làm công việc Tình dục học, tôi luôn muốn giúp mọi người hiểu rằng ham muốn tình dục không phải điều bẩn thỉu hay đáng xấu hổ. Một người đàn ông đã kết hôn vẫn có thể rung động trước người phụ nữ khác. Một người phụ nữ đang có gia đình vẫn có thể cảm thấy hấp dẫn bởi một người đàn ông khác. Những cảm xúc ấy không tự động khiến họ trở thành người xấu. Bởi kết hôn không làm cho bản năng tình dục ngừng hoạt động.


Nhưng cảm xúc và hành vi là hai chuyện khác nhau. Chúng ta không phải lúc nào cũng lựa chọn được những rung động xuất hiện trong mình. Tuy nhiên, chúng ta có trách nhiệm với cách mình ứng xử trước những rung động ấy. Một người có thể bị hấp dẫn nhưng lựa chọn không tiến xa hơn. Họ có thể nhận ra đời sống hôn nhân đang có vấn đề và chủ động trò chuyện với người bạn đời hoặc có thể tìm kiếm sự giúp đỡ để hiểu rõ những nhu cầu của mình. 


Tôi không nghĩ sự trưởng thành tính dục nằm ở việc con người không còn ham muốn. Sự trưởng thành nằm ở khả năng hiểu ham muốn, tự do lựa chọn hành vi và chịu trách nhiệm về những hệ quả từ lựa chọn ấy. Đó là sự khác biệt giữa một con người bị ham muốn dẫn dắt và một con người biết sống có ý thức với ham muốn của mình.


7. Chúng ta có thiếu đạo đức không?

Sau một tuần theo dõi những câu chuyện ấy, tôi nghĩ chúng ta đã nghe quá nhiều lời phán xét. Người ta nói ai đúng, ai sai. Ai đáng trách, ai đáng thương. Ai nên bị trừng phạt, ai xứng đáng được tha thứ… Nhưng có lẽ chúng ta cần dành nhiều thời gian hơn cho những câu hỏi khác.

Tại sao con người có thể yêu một người nhưng vẫn ham muốn người khác?

Tại sao một người có trí tuệ xuất chúng vẫn có thể đưa ra những lựa chọn thiếu sáng suốt trong tình cảm?

Tại sao quyền lực và tiền bạc có thể làm thay đổi cách một người nhìn nhận bản thân?

Tại sao sự phản bội khiến con người đau đớn đến thế?

Tại sao đám đông lại có thể trở nên tàn nhẫn khi nhân danh đạo đức?

Và tại sao chúng ta thường rất giỏi đánh giá cuộc đời người khác nhưng lại ít khi đủ can đảm nhìn sâu vào những mâu thuẫn của chính mình?


Những câu hỏi ấy không thể được giải quyết chỉ bằng những lời kết tội. Chúng cần kiến thức về sinh học, tâm lý học, Tình dục học, văn hóa và xã hội.


Tôi vẫn thường nói với học viên rằng, muốn hiểu con người, chúng ta không thể bỏ qua đời sống tính dục. Bởi tính dục liên quan đến cách chúng ta cảm nhận về bản thân, cách chúng ta yêu thương, kết nối, rung động và xây dựng những mối quan hệ. Một người không hiểu nhu cầu được công nhận của mình có thể liên tục tìm kiếm sự ngưỡng mộ từ người khác. Một người không hiểu nỗi sợ bị bỏ rơi có thể nhầm lẫn tình yêu với sự kiểm soát. Một người không hiểu ham muốn tình dục của mình có thể tìm cách thỏa mãn nó mà không nhận thức đầy đủ về hậu quả. Một người không hiểu sự ghen tuông có thể để nỗi đau biến thành hành vi làm tổn thương người khác. Và một người không hiểu những nhu cầu cảm xúc sâu xa của mình có thể dành cả cuộc đời theo đuổi tiền bạc, quyền lực và danh vọng, nhưng vẫn cảm thấy thiếu một điều gì đó không thể gọi tên.


Tất nhiên, hiểu dục tính không có nghĩa chúng ta sẽ không bao giờ mắc sai lầm. Kiến thức không biến con người thành những sinh vật hoàn hảo. Nhưng hiểu biết có thể giúp chúng ta nhận diện những gì đang diễn ra bên trong, nhìn thấy nhiều lựa chọn hơn và có khả năng tự chủ tốt hơn trước những tình huống khó khăn. Đó là lý do tôi luôn cho rằng giáo dục Tình dục học không chỉ dành cho trẻ em hay những người đang gặp vấn đề trong hôn nhân. Nó cần thiết cho cả những người trưởng thành, những doanh nhân thành đạt, những người có quyền lực và cả những người tưởng rằng mình đã hiểu rất rõ cuộc đời.


Hiểu dục tính không phải để con người thỏa mãn mọi ham muốn, mà để biết ham muốn nào đáng được nuôi dưỡng, ham muốn nào cần được giới hạn và làm thế nào để sống tự do mà không đánh mất trách nhiệm.


Tóm lại, con người vẫn sẽ yêu, vẫn sẽ ham muốn và rung động trước những điều mới mẻ. Nhưng tôi mong chúng ta có thể trở nên hiểu biết hơn, nhân văn hơn và bớt vội vàng phán xét nhau. Khi một người ngoại tình, hãy nhìn nhận trách nhiệm của họ mà không cần hủy hoại phẩm giá của họ. Khi một người bị phản bội, hãy tôn trọng nỗi đau của họ mà không biến nỗi đau ấy thành công cụ để kích động đám đông. Khi một người thành đạt vấp ngã, hãy nhớ rằng thành công không khiến họ trở thành thánh nhân, nhưng sai lầm cũng không nhất thiết xóa bỏ mọi giá trị của họ.


Có lẽ, điều quan trọng nhất mà Tình dục học có thể mang lại không phải là dạy con người cách quan hệ tình dục. Mà là giúp chúng ta hiểu sâu hơn về bản thân, về những người mình yêu thương và về những động lực rất con người đang ảnh hưởng đến cuộc sống mỗi ngày.


Dục tính không quyết định tất cả số phận con người. Nhưng nếu không hiểu dục tính, chúng ta có thể bỏ sót một phần rất quan trọng của chính mình khi cố gắng làm chủ cuộc đời. Hiểu dục tính để hiểu con người. Hiểu con người để biết yêu thương. Và hiểu chính mình để có thể sống một cuộc đời tự do, có trách nhiệm, với tất cả những thăng trầm của nó.


Chúc các bạn một ngày Chủ nhật hạnh phúc!


Đinh Thái Sơn

Tình dục học – Hôn nhân – Con người

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

NOTE 103_....

NOTE 39

GỬI CHÍNH MÌNH